افتاده بود ، اشاره به فتحهء بلند هنوز كامل نشده بود . از اين رو مىبينيم كه در نقش حران و نقش قاهره ، علامت فتحهء بلند ، در آخر كلمات و نه در وسط آنها به كار گرفته شده است ، ولى در برديه‌اى كه پيشتر به آن اشاره كرديم ، علامت فتحهء بلند در كلمهء ( شاة ) در وسط كلمه به كار رفته است و در يكى از نقشهاى كوه سلع ، در نجد ، در كلمهء « عماره » الف ثبت شده است و در نقش ديگرى كلمهء « يتودعان يا يتوبان » با الف آمده كه به فتحهء بلند دلالت دارد ، در عين حال در همين آثار ، كلماتى وجود دارد كه مشتمل بر صداى فتحهء بلند است ، ولى در وسط كلمه ، علامتى براى آن آورده نشده است و اين نكته ، به روشنى دلالت دارد كه استخدام الف براى اشاره به فتحهء بلند در وسط كلمه ، به خوبى جا نيفتاده بود ، از اين رو گاهى استعمال مىشد و گاهى استعمال نمىشد . ملاحظهء اين مطلب ، به آسانى ، اين ويژگى را در رسم عثمانى ، براى ما تفسير مىكند كه در اين رسم براى اشاره به فتحهء بلند ، گاهى الف آمده و گاهى نيامده است ، بر خلاف ضمه و كسرهء بلند كه در همه جا علامت آنها آمده است و ان شاء اللّه ، به زودى به تفصيل اين مطلب در محل خود خواهيم پرداخت . نه در نقوش نبطى و نه در نوشته‌هاى عربى كه مربوط به دوران پيش از رسم عثمانى است ، هيچ گونه علامتى براى اشاره به حركتهاى كوتاه ، وجود ندارد و به طورى كه گفته شد ، تنها به حركتهاى بلند اشاره شده است و اين موضوع ، قرائت درست اين نقوش را دشوار مىسازد . در اينجا پرسش مهمى پيش مىآيد و آن اينكه كتابت نبطى ، در تحول خود از كتابت آرامى كه داراى 22 حرف بود ، چگونه توانست لغت عربى را كه داراى 28 حرف است پوشش بدهد ؟ دكتر جواد على مىگويد : « 1 » « مىبينيم كه حروف عربى ، نسبت به لغات سامى ديگر ، اضافه دارد و شايد آن لغات نيز حروف ديگرى داشته‌اند كه كمتر استعمال مىشده ، از اين رو از الفباى آنها حذف شده و نياز به آنها نبوده است » اين سخن و اين فرض ، در پاسخگويى از پرسش بالا ما را كمك نمىكند و هر چه باشد كتابت نبطى متأخر ، حروفى

--> ( 1 ) جواد على ، ج 7 ، ص 33 - 34 .